Türkiye için bir emlak vergi sistemi tasarım modeli önerisi

By admin

Bu tezde, Türkiye’de verimli ve eşitlikçi bir emlak vergi sisteminin kurulmasına yönelik
kavramsal bir model önerilmiştir.
Sistemin var olan durumunu değerlendirmek, tasarım modeli için seçenekleri belirlemek
amacıyla emlak vergisi kuramı ve uluslararası uygulamalar incelenmiştir. Çalışmada emlak
vergi sistemi sosyo-teknik bir sistem olarak ele alınmıştır. Sistemin sosyal-politik boyutunun
tasarımı için Yeni Kurumsal Ekonominin, teknik boyutunun tasarımı için de Nesne Yönelimli
Sistem Modellemenin ilkeleri incelenmiştir.
Emlak vergi sistemine ilişkin iki kavramsal model oluşturulmuştur. Birincisinde, var olan
durum belirlenmiş; problem ortaya konmuştur. İkincisinde, problemin çözümü için bir tasarım
modeli hazırlanmıştır. Her iki model de sistemin politik ve teknik boyutlarını kapsamıştır.
Politik boyut, yönetimsel yetki ve sorumlulukların dağılımı ile vergilendirme kavramlarını;
teknik boyut da vergilendirme süreci ve süreç içindeki etkinlikler ile kullanılan verileri
içermektedir.
Var olan durumda problemin politik ve teknik boyutlu nedenleri belirlenmiştir. Politik
boyutlu nedenleri; (1) yönetimsel yetkilerin dağılımı, (2) verginin vergi değeri üzerinden
tarhı, (3) vergi oranlarının düşüklüğü, (4) vergi yardımlarının kapsamının genişliğidir. Teknik
boyutlu nedenleri ise şunları içermektedir: (1) Ülke düzeyinde standart biçimde yürütülen
etkin vergi sicillerinin olmaması. (2) Eşit ve verimli vergilemeye olanak tanımayan bir
değerleme sistemi. (3) Değerleme ve vergilendirme başarımını değerlendirecek bir yapının
eksikliği.
Tasarım modelinde politik açıdan, vergi konusuna ilişkin tanımlar düzenlenmiş, yeni
sınıflandırma sistemlerinin kullanımı önerilmiş, sürüm değerinin vergi matrahı olarak
kullanımı yeğlenmiştir. Politik boyutlu öteki konular üzerinde bir yargıya varılmamış,
seçenekler sunulmuştur. Vergi sistemi teknik açıdan, tanımlama, değerleme, tarhiyat alt
sistemlerine bölünmüş; süreçleri etkinleştirmek için yeni bir bilgi altyapısının kurulması
görüşü savunulmuştur. Bu amaçla taşınmazlara dayalı kamu sicillerinin kuramsal temelleri
incelenmiştir. Kamu sicillerinin içerikleri, tarihsel gelişimleri ve farklılıklarının nedenleri ele
alınmış, yeni politikalar ve yönelimlerden söz edilmiştir. Değerleme alt sistemi için
(bilgisayar destekli) küme değerleme sistemine geçiş önerilmiştir. Bunun için öncelikle küme
değerlemesinin ilkeleri incelenmiştir. Tasarım modelinde, süreç içindeki etkinlikler, yönetsel
sorumluluklar, önerilen sicil ve veritabanlarının yönetim süreci ve bunların kavramsal veri
şemaları Tümleşik Modelleme Dili çizimleriyle görselleştirilmiştir

Volkan Çağdaş
Türkiye için bir emlak vergi sistemi tasarım modeli önerisi · 2007 · 226 sayfa.
Danışman: Doç.Dr. Hülya Demir

Araştırmanın devamına: http://tez2.yok.gov.tr/tez.htm ulaşabilirsiniz.